Raport Stroopa – historia likwidacji getta warszawskiego

Jeden z najstraszliwszych dowodów zbrodni faszystowskich – raport Brigadeführera SS Jürgena Stroopa z likwidacji getta warszawskiego – ukazuje kilkadziesiąt fotografii i szczegółowy, zimny opis stosowanych metod likwidacji oraz liczby „zlikwidowanych” Żydów. Dokument, przygotowany dla Himmlera w dowód wzorowej pracy i zaangażowania Jürgena Stroopa w likwidację getta, za co z resztą autor został awansowany i odznaczony przez samego Hitlera, znajduje się w zbiorach archiwum IPN i stanowi jeden z najcenniejszych dowodów zbrodni hitlerowskich.

Jürgen Stroop (z goglami) nadzoruje "usuwanie Żydów z bunkra" podczas powstania w getcie. Kwiecień 1943 roku

Jürgen Stroop (z goglami) nadzoruje „usuwanie Żydów z bunkra” podczas powstania w getcie. Kwiecień 1943 roku

Raport Jürgena Stroopa to tak naprawdę skrócona nazwa raportu Brigadeführera SS i generała majora policji Jürgena Stroopa sporządzonego dla Reichsführera SS Heinricha Himmlera. „Es gibt keine jüdischen Wohnbezirk – in Warschau mehr!” to oryginalny tytuł raportu, co w tłumaczeni na polski brzmi: „Żydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie już nie istnieje!”. Dokument skrupulatnie i chłodno, językiem technicznym, relacjonuje przebieg niemieckiej akcji tłumienia powstania w getcie warszawskim i likwidacji getta wiosną 1943 r. Ale same liczby i opisy działań niemieckich nie są tak porażające jak kilkadziesiąt fotografii stanowiących integralną część tego koszmarnego dokumentu.

Jürgen Stroop osobiście nadzoruje likwidację getta warszawskiego w kwietniu 1943 roku

Jürgen Stroop osobiście nadzoruje likwidację getta warszawskiego w kwietniu 1943 roku

Ludzie z fotografii

Getto warszawskie, kwiecień 1943 roku (fot. z Raport Stroopa)

Getto warszawskie, kwiecień 1943 roku (fot. z Raport Stroopa)

Zdjęcie pochodzi z Raportu Jürgena Stroopa. Zostało wykonane przez Hauptsturmführer SS Franza Konrada, pełnomocnika do spraw mienia żydowskiego w getcie warszawskim, który przyznał się po wojnie do wykonania wielu fotografii znajdujących się w raporcie, lub przez jednego z fotografów Propaganda Kompanie nr 689.

Fotografia została wykonana w okresie pomiędzy 16 kwietnia a 16 maja 1943r., w trakcie powstania w getcie warszawskim. Przedstawia ulicę Nowolipie, widok na wschód przy skrzyżowaniu z ulicą Smoczą w tracie deportacji Żydów. Po prawej widać kamienicę Nowolipie 63, w głębi mur i bramę getta. Za murem płonie drewniany domek przy Nowolipie 61, a po prawej widać płonący pokój i balkon kamienicy przy Nowolipie 66.

Na pierwszym planie widzimy dwie kobiety i dziecko. Młoda kobieta po lewej to prawdopodobnie Yehudit Neyer (z domu Tolbud). Trzyma pod rękę swoją teściową – jej imienia nie ustalono. Mała dziewczynka obok starszej kobiety to córka Yehudit i Avrahama Neyer. Avraham to ten za starszą kobietą (jego matką). Był bundystą, należał do Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i w Rosji (żydowskiego świeckiego i masowego ruchu robotniczego). Wojnę przeżył tylko Avraham. Wyjechał potem do Izraela.

Po 2010 roku, archiwiści Instytutu Yad Vashem podali, że zdjęcie może przedstawiać inne rodziny – Lusky lub Lichtenstein.

Młodą kobietą mogła być Malaka Lusky, a starszą Deba Lusky. Imion mężczyzny i dziecka nie ustalono.

Zdjęcie może również przedstawiać rodzinę Lichtenstein. Młoda kobieta po lewej to być może Gela Seksztein Lichtenstein (ur. 1907, zm. 1943). Imienia starszej kobiety o nazwisku Lichtenstein nie ustalono. Dziewczynka to Margalit Lichtenstein, a mężczyzna – Izrael Lichtenstein. O dalszych losach Malaki i Delby Lusky oraz rodziny Lichtenstein nie znalazłam informacji.

Stroop Report - Chłopiec z rękami do góry

To najsłynniejsze chyba zdjęcie z warszawskiego getta – chłopiec w nieco za dużej czapce, płaszczyku i krótkich spodenkach, z podniesionymi wysoko rączkami idącego na przedzie grupy Żydów wyprowadzanych z kamienicy przez niemieckich strażników. Fotografia stała się już niemal symbolem getta warszawskiego. Była wielokrotnie powielana w publikacjach prasowych i książkowych opowiadających historię getta, holokaustu i II Wojny Światowej.

beeldfoto18Na uwagę zasługuje oryginalny podpis pod zdjęciem brzmiący „Mit Gewalt aus Bunkern hervorgeholt”, co tłumaczy się na „Przemocą wyciągnięci z bunkrów”. Podpis nie ma odzwierciedlenia w obrazie. Ludzie nie są siłą wyciągani z bunkrów lecz wychodzą sami, acz pod eskortą z kamienicy.

Już po wojnie rozpoczęły się poszukiwania chłopca z fotografii. Zgłaszało się wiele osób, ale ostatecznie nie potwierdzono jego tożsamości. Popularność zdjęcia pozwoliła natomiast dotrzeć do osób, które rozpoznały na nim strażnika stojącego na chodniku. Okazał się nim Rottenführer SS Josef Blösche, skazany po zakończeniu wojny na śmierć i stracony w 1969 r.

Josef Blosche

Egzemplarz w skórzanej oprawie

4exdDokładnie nie wiadomo ile egzemplarzy raportu Stroopa powstało, ale z zeznań Jürgena Stroopa, które złożył w 1948 roku podczas przesłuchań prowadzonych w Warszawie wiadomo, że wydano 3 oprawione, kompletne egzemplarze: pierwszy dla Himmlera, drugi dla Obergruppenführera SS Friedricha Wilhelma Krügera, dowódcy SS oraz Policji w Generalnym Gubernatorstwie, a ostatni dla Stroopa. Wiemy także o jeszcze jednym, nie oprawionym, ale kompletnym egzemplarzu raportu dla szefa sztabu Stroopa Sturmbannführera SS Maxa Jesuitera. Ten nieoprawiony egzemplarz znajdował się w Warszawie, w budynku gdzie mieścił się Urząd SS i Policji. Do dziś zachowały się dwa egzemplarze. Pierwszy z nich, dobrze zachowany, oprawiony w skórę i podpisany, prawdopodobnie przeznaczony dla Himmlera, znajduje się w zbiorach Archiwum IPN, w zbiorze Albumów GKSZpNP (sygnatura GK Album 115, dostępna także w wersji elektronicznej na stronach IPN – pamięć.pl). Drugi zachowany egzemplarz, nie oprawiony, będący zaledwie projektem, na podstawie którego przygotowano ostateczną wersję raportu dla Himmlera, znajduje się w Waszyngtonie, w Narodowym Archiwum Stanów Zjednoczonych. Na tym egzemplarzu nie ma podpisu Jürgena Stroopa. Oba egzemplarze były wykorzystywane jako dowody w procesach przed Międzynarodowym Trybunałem Wojennym w Norymberdze m.in. przeciwko szefowi SS-Wirtschafts-und Verwaltungshauptamtes Oswaldowi Pohlowi i w Polsce, w 1951 r., jako dowód  w procesie przeciwko Jürgenowi Stroopowi przed Sądem Wojewódzkim dla m.st. Warszawy.

Inne fotografie, w tym również z raportu Stroopa

9cc5

bi0f

biguprise8

Bundesarchiv_Bild_101I-134-0771A-38,_Polen,_Ghetto_Warschau,_Kind_in_Lumpen

hoax

image076_zps1c9cb17e

je05

mn56

Niemieckie stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego przed bramą do getta na skrzyżowaniu ulic Nowolipie i Smoczej. Widok na wschód

Niemieckie stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego przed bramą do getta na skrzyżowaniu ulic Nowolipie i Smoczej. Widok na wschód

Oryginalny niemiecki podpis pod zdjęciem brzmiał - Bandyci zgładzeni w walce

Oryginalny niemiecki podpis pod zdjęciem brzmiał „Bandyci zgładzeni w walce”. Zdjęcie z raportu Stroopa

Południowy Muranów rok 1945 ulica Nowolipki w głębi widać kościół św. Augustyna

Teren byłego getta warszawskiego, południowy Muranów, rok 1945, ulica Nowolipki. W głębi widać kościół św. Augustyna

Południowy Muranów rok 1945 w dali widoczna wierza kościoła Ewangelicko-Reformowanego

Teren byłego getta warszawskiego, południowy Muranów, rok 1945, w dali widoczna wierza kościoła Ewangelicko-Reformowanego

Raport Stroopa. Oryginalny niemiecki podpis - Firma Brauer. Firma Brauer to przypuszczalnie szop reperacji hełmów Hermana Brauera, przy ulicy Nalewki 28-38, zatrudniający 2 tysiące robotników

Oryginalny niemiecki podpis pod zdjęciem brzmiał: „Firma Brauer”. Firma Brauer to przypuszczalnie szop reperacji hełmów Hermana Brauera, przy ulicy Nalewki 28-38, zatrudniający 2 tysiące robotników. Zdjęcie pochodzi z raportu Stroopa.

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????

Fotografia pochodzi z raportu Stroopa

Kercelak. Targ na skrzyżowaniu ulic Ksawerego Lubeckiego i Gęsiej. Po prawej mur Aresztu Centralnego getta tzw. Gęsiówki. Biała kamienica - druga z prawej - to ulica Wołyńska 27. W części środkowej zdjęcia widoczne tyły budynków przy ulicy Ostrowskiej 1

Kercelak. Targ na skrzyżowaniu ulic Ksawerego Lubeckiego i Gęsiej. Po prawej mur Aresztu Centralnego getta tzw. Gęsiówki. Biała kamienica – druga z prawej – to ulica Wołyńska 27. W części środkowej zdjęcia widoczne tyły budynków przy ulicy Ostrowskiej 1

Polish_Jews_cut _beard Warsaw_Ghetto_30 Warsaw_Ghetto_31 Warsaw_Ghetto_53 Warsaw_Ghetto_54 Warsaw_Ghetto_55 Warsaw_Ghetto_56 Warsaw_Ghetto_57 Warsaw_Ghetto_59 Warsaw_Ghetto_60 Warsaw_Ghetto_61 Warsaw_Ghetto_62 Warsaw_Ghetto_63 Warsaw_Ghetto_64 Warsaw_Ghetto_65 Warsaw_Ghetto_66 Warsaw_Ghetto_67 Warsaw_Ghetto_68 Warsaw_train_58 Warsaw_WW2_1

Źródła: IPN, Yad Vashem, National Archives, Bundesarchiv, źródła własne 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s