J-23 nadawał z Olsztyna

Pięć odcinków „Stawki większej niż życie” ze Stanisławem Mikulskim w roli Hansa Klossa i Emilem Karewiczem w roli Hermanna Brunnera zostało nakręconych w Olsztynie i jego okolicach.

Olsztyn 1967,Kadr z filmu "Stawka większa niż życie". Ujęcie kręcono koło kina Awangarda

Kadr z filmu „Stawka większa niż życie”. Ujęcie kręcono koło kina Awangarda. Olsztyn, 1967 rok.

W 1967 roku Olsztyn stał się na moment planem filmowym dla pierwszego polskiego serialu o super agencie Hansie Klossie. Nie całe miasto oczywiście zamieniło się w plan filmowy lecz zaledwie jego część, ale i to było dla mieszkańców nie lada atrakcją. Ktoś nawet na widok jadących po starówce niemieckich czołgów krzyknął ze szczęścia: „nasi wrócili, nareszcie zrobią porządek”. Na budynkach pojawiły się niemieckie tablice z nazwami ulic, nazwami urzędów i szyldy sklepów. W oknach wisiały niemieckie flagi.

Pomysł i scenariusz filmu jest dziełem Zbigniewa Safjana i Andrzeja Szypulskiego, podpisujących się wspólnie pseudonimem „Andrzej Zbych”. Autorów natchnął… James Bond, a dokładnie pierwszy film o Bondzie z 1962 roku, pt. „Doktor No”.

Olsztyn 1967, Kadr z filmu "Stawka większa niż życie". Na fotografii widoczna ul.Kołłątaja, widok spod kina Awangrda

Kadr z filmu „Stawka większa niż życie”. Na fotografii widoczna ul.Kołłątaja, widok spod kina Awangarda. Olsztyn, 1967 rok.

Odcinek pierwszy „Stawki” pt. „Wiem, kim jesteś” kręcony był m.in. na dziedzińcu aresztu olsztyńskiego przy al. Piłsudskiego. Hans Kloss razem z innymi więźniami ucieka z więzienia przez mur. W tym odcinku kręcono także sceny na Starym Mieście, przy ulicy Prostej, Bolesława Chrobrego i Mieszka I.

Odc. 1 „Wiem, kim jesteś”: Kloss i jego kompani uciekają z radzieckiego więzienia, czyli aresztu śledczego w Olsztynie (fot. TVP)

Odc. 1 „Wiem, kim jesteś”: Kloss i jego kompani uciekają z radzieckiego więzienia, czyli aresztu śledczego w Olsztynie (fot. TVP)

 

W kolejnych odcinakach, m.in. „Podwójny nelson” (7), jedną z ważniejszych ról zagrał budynek dyrekcji PKP przy ul. Emilii Plater (obecnie Urząd Marszałkowski). W czasie wojny w tym gmachu swoją siedzibę miało Gestapo, ale wówczas i w czasie kręcenia „Stawki”, gmach wyglądał inaczej niż dziś.

Odc. 7 „Podwójny nelson” Ewa Fromm wychodzi z Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie (fot. TVP)

Odc. 7 „Podwójny nelson” Ewa Fromm wychodzi z Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie (fot. TVP)

W „Podwójnym nelsonie” kręcono też sceny w olsztyńskim parku nad Łyną, w Łącku koło Olsztyna oraz – sceny pościgu – na drodze do Szczytna koło jeziora Skanda i na wiadukcie w Dywitach. To właśnie ta najbardziej rozpoznawalna scena z czołówki serialu, w której z wiaduktu spada niemiecki samochód. Ponadto, na jeziorem Kortowskim w Olsztynie (dziś tereny kampusu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, wówczas Akademii Rolniczo-Technicznej) nakręcono scenę spotkania Klossa z Pluschem.

Odc. 7 „Podwójny nelson” auto nadradcy Gebhardta spada z mostu na rzece Wadąg w Dywitach (fot. TVP)

Odc. 7 „Podwójny nelson” auto nadradcy Gebhardta spada z mostu na rzece Wadąg w Dywitach (fot. TVP)

Kolejny odcinek (8), pt. „Wielka wsypa” również rozegrał się w Olsztynie. Na planie pojawiła się gazownia przy ul. Knosały (działała do końca lat 70-tych) i olsztyńskie lotnisko na Dajtkach, które zagrało… poligon. Kręcono także sceny w lasach pod Kortowem, czyli dzielnicą uniwersytecką. I jeszcze ciekawostka. Każdy uważny widz zapamiętał z pewnością słynny skok Hansa Klossa z jadącego pociągu. Kloss skakał na rzadko wykorzystywanej linii kolejowej z Olsztyna do Łańska.

Kadr z filmu "Stawka większa niż życie". Widok na ulicę Kołłątaja. Olsztyn, 1967 rok.

Kadr z filmu „Stawka większa niż życie”. Widok na ulicę Kołłątaja. Olsztyn, 1967 rok.

W 15. odcinku pt. „Oblężenie” miejscem akcji ponownie staje się Olsztyn, a dokładnie Stare Miasto,olsztyński Zamek Kapituły Warmińskiej i ul. Okopowa.). Sceny kręcone na olsztyńskim zamku ukazują jak Kloss wchodzi przez kamienny most do budynku dowództwa obrony miasta Tolberg. Kto choć raz widział Zamek Kapituły Warmińskiej nie pomyli tego miejsca z żadnym innym. W filmie widać most nad dawną fosą zamkową (po lewej w fosie znajduje się amfitetr), a budynek dowództwa odegrał właśnie zamek w Olsztynie.

Odc. 15 „Oblężenie”: serialowym Tolbergiem było Stare Miasto w Olsztynie (fot. TVP)

Odc. 15 „Oblężenie”: serialowym Tolbergiem było Stare Miasto w Olsztynie (fot. TVP)

Stanisław Mikulski jako Hans Kloss w serialu "Stawka większa niż życie"

Stanisław Mikulski jako Hans Kloss w serialu „Stawka większa niż życie”

Ostatnie sceny serialu kręcone w Olsztynie rozegrały się na dziedzińcu biblioteki miejskiej, na Starym Mieście przed Starym Ratuszem (wejście do Ratusza, apteka, okolice kina Awangarda), ul. Kołłątaja, na przepięknym moście Św. Jana Nepomucena nad Łyną i malowniczej przystani nad jeziorem Kortowskim. W 17. odcinku pt. „Spotkanie” Olsztyn odegrał rolę miasteczka zajmowanego przez Niemców. Wtedy to właśnie na Starym Mieście pojawiły się niemieckie czołgi i wtedy też dało się słyszeć wiele komentarzy dotyczących długo oczekiwanej obecności Niemców w Allenstein, czyli w Olsztynie.

Odc. 17 „Spotkanie” archiwum zostało zatopione w Jeziorze Kortowskim w Olsztynie (fot. TVP)

Odc. 17 „Spotkanie” archiwum zostało zatopione w Jeziorze Kortowskim w Olsztynie (fot. TVP)

 

W 2004 roku, z okazji 650-lecia miasta, na ścianie kamienicy przy ul. Kołłątaja, która była przecież miejscem akcji w „Stawce” zawisła tabliczka: Zaułek „Stawki większej niż życie”. Tablica wisi w miejscu gdzie nakręcono scenę próby rozstrzelania Hansa Klossa. Miał zostać rozstrzelany przez dwóch polskich żołnierzy po tym jak zadenuncjowała go Anna Maria Elken. Klossowi w ostatnim momencie z pomocą przychodzi porucznik Nowak i J-23 może znowu nadawać.

Olsztyn ul.Kołłątaja. Kadr z filmu "Stawka większa niż życie"

Olsztyn ul.Kołłątaja. Kadr z filmu „Stawka większa niż życie”

Obecność Hansa Klossa i Hermanna Brunnera zaznaczyła się także w Pierogarnii Bruner na olsztyńskim Starym Mieście.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s